آنژیوگرافی قلب چیست؟

آنژیوگرافی قلب چیست؟ تفاوت بین آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی

شاید شما هم اسم آنژیوگرافی قلب را زیاد شنیده باشید ، اصطلاحاتی نظیر آنژیوگرافی ، آنژیوپلاستی ، فنر زدن ، بالون زدن ، عمل قلب باز و ... که شاید اطلاعات چندانی در مورد آنها ندارید . پس لطفاً با من همراه باشید تا اطلاعات کاملی در این موضوع باهم مرور کنیم.

قلب چه کاری انجام میدهد و چه اهمیتی دارد ؟

قبل از پرداختن به موضوع آنژیوگرافی یادآوری کوتاهی در مورد قلب ضروری است . به زبان ساده قلب یک تلمبه عضلانی است که در دقیقه بصورت میانگین 75 و در طول یک شبانه روز 100 هزار بار تپش میکند تا بتواند 10 هزار لیتر خون را به تمام اندام ها و بافت های بدن برساند. قلب برای انجام این فعالیت سنگین و مداوم نیاز دارد که خود نیز توسط عروق خونی تغذیه شود. عروقی شریانی که خون را به بافت های قلب میرساند را به نام عروق کرونر قلب میشناسند و دقیقاً مشکلات قلبی در همینجا رخ میدهند.

Heart rotating.gif

برای درک حساسیت عروق کرونر با یک مثال ساده توضیح خواهم داد ، شاید برای شما هم اتفاق افتاد باشد که بعلت نشستن یا خوابیدن ، دست یا پای شما در موقعیت بدی قرار گرفته باشد و تحت فشار خون رسانی به بافت های دست و پا قطع یا به کندی انجام شود .

در این حالت چه اتفاقی می افتد ؟

دست یا پای شما متورم شده ، تغییر رنگ میدهد و بی حس میشود .

آیا ممکن است این قطع خون رسانی موجب مرگ سلول های دست و پا شود ؟

قطعاً که همین طور است اما نکته مهم طول زمانی است که خون رسانی متوقف شده است ، این اتفاق ممکن است بعد از چند دقیقه تا چند ساعت پس از متوقف شدن خون رسانی اتفاق افتد . اما این زمانی چند دقیقه تا چند ساعتی برای تمام بافت های بدن یکسان نمیباشد بلکه بافت های مانند مو و ناخن ها جتی تا چند روز پس از توقف خون رسانی زنده خواهند بود و رشد خواهند کرد اما مواردی مانند بافت های قلبی و سلول های مغزی این زمان استقامت به چند ثانیه کاهش پیدا میکند.

سکته قلبی یا MI چیست ؟

حالا که به اهمیت خون رسانی به بافت های عضلانی و سلول های قلب آگاه شدیم میدانیم که اگر خون رسانی به این سلول ها انجام نگردد موجب آسیب های جدی یا مرگ سلول های قلبی شود که این اختلال را سکته قلبی یا به اصطلاح پزشکی ام آی MI گفته میشود.

آنژیوگرافی قلب چیست ؟

عمل آنژیو یا آنژیوگرافی که به انگلیسی angiography و ترجمه آن به فارسی رگ نگاری گفته میشود نوعی پرتونگاری ( تصویربرداری توسط اشعه ایکس X Ray ) از عروق قلب میباشد. 

نکته : تصویربرداری آنژیوگرافی به شیوه انتشار اشعه ایکس انجام میشود. از دیگر تصویربرداری هایی که با اشعه ایکس انجام میشود میتوان به تصویربرداری های رادیولوژی ، سی تی اسکن ، عکس دندان و غیر اشاره کرد . نکته مهم اینکه اشعه ایکس تنها قادر به تشخیص بافت های سفت بدن مانند استخوان ها ، دندان ها و ... میباشد پس اگر نیاز به تصویربرداری از سایت بافت ها و اندام های نرم مانند رگ ها را داریم نیاز است دارویی به آن قسمت مورد نظر تزریق شود تا اشعه ایکس بتواند آن را تشخیص دهد. این دارو را با نام های مختلفی میشناسند مانند داروی کنتراست Contrast ، داروی دای یا نام فارسی آن ماده حاجب .

نکته : از آنجایی که دفع داروی کنتراست ( ماده حاجب ) توسط کلیه کار آسانی نمیباشد ، کادر درمانی سعی خواهند کرد کمترین میزان داروی کنتراست را به بیمار تزریق کنند. لازم به ذکر است که بیمارانی که دارای نارسایی کلیه میباشد باید حتماً با پزشک خود مشورت کرده و کادر درمانی را از این موضوع آگاه سازند

نکته : از آنجایی که آثار مخرب اشعه ایکس بر بدن انسان ثابت شده میباشد مراکز درمانی کمترین میزان اشعه را استفاده میکنند و تصویربرداری اشعه ایکس از خانم های باردار ممنوع میباشد و خانم های بردار نباید وارد اتاق های تصویربرداری شوند و در صورت نیاز آنها به تصویربرداری این موضوع را به پزشک و کادر درمانی اطلاع دهند تا شیوه های جایگزن را برای آنها انجام دهند.

آنژیوگرافی روش تشخیصی برای مشخص شدن انسداد و میزان گرفتگی عروق کرونر ( شریان های خون رسان به عضلات قلب ) میباشد.

در آنژیوگرافی به وسیله لوله های نی مانند به نام کتتر داروی کنتراست را به عروق کرونر تزریق میکنند و با استفاده از دستگاه آنژیوگرافی ( C arm ) تصویری مانند تصویر فوق را بدست خواهد آمد و مسیرهای مسدود شده و میزان گرفتگی آنها مشخص خواهد شد.

تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟

به بیان خیلی ساده ، آنژیوگرافی به مرحله ای تشخیصی این عمل گفته میشود و آنژیوپلاستی پس از این مرحله و مرحله ی درمان گرفتگی ها گفته میشود.

اگر بیماری در مرحله آنژیوگرافی مشخص شود که هیچ یک از عروق کرونر دارای انسداد نمیباشد عمل آنژیوگرافی تمام میشود و بیمار نیاز به آنژیوپلاستی نخواهد داشت اما اگر در آنژیوگرافی مشخص شود بیمار داری گرفتگی عروق کرونر میباشد نیاز است عمل آنژیوپلاستی انجام شود که در آنژیوپلاستی درمان هایی نظیر بالون و فنر ( Stent ) انجام میشود.

آیا آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی در یک زمان انجام میشود ؟

با توجه به شرایط موجود ممکن است بیمار بلافاصله بعد از آنژیوگرافی و بدون خارج شدن از اتاق عمل مورد عمل آنژیوپلاستی هم قرار گیرد اما در شرایطی ممکن است پس از آنژیوگرافی بیمار از اتاق عمل خارج شده و چند ساعت یا چند روز بعد مورد عمل آنژیوپلاستی قرار بگیرد. البته در اکثر موارد آنژیوپلاستی بلافاصله پس از آنژیوگرافی انجام میشود

نکته : بیماری که دارای گرفتگی عروق کرونر نباشد نیازی به عمل آنژیوپلاستی نخواهد داشت و پس از آنژیوگرافی از اتاق عمل خارج خواهد شد.

آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی توسط چه پزشکانی انجام میشود؟

آنژیوگرافی توسط پزشکان متخصص قلب و عروق ( اصطلاح پزشکی : کاردیولوژیست ) انجام میشود.

آنژیوپلاستی توسط پزشکان متخصص قلب و عروق و فلوشیپ مداخله ای ( اصطلاح پزشکی : اینترونشن ) انجام میشود.

درآنژیوپلاستی چه کاری انجام میشود ؟

آنژیوپلاستی که به انگلیسی Angioplasty و در فارسی رگ سازی ترجمه شده است و به اصطلاح PCI گفته میشود روش هایی به کار برده میشود تا گرفتگی عروق کرونر را درمان کنند.

در اکثر موارد آنژیوپلاستی از طریق بالون زدن یا فنر زدن انجام میشود.

بالون زدن

در این روش یک بالون خالی را به محل انسداد و گرفتگی ارسال میشود و پس از اطمینان از محل قرار گیری صحیح ، بالون را برای چند ثانیه باد کرده و گرفتگی را باز میکند سپس باد بالون را خارج کرده و بالون خالی را از بدن بیمار خارج میکنند.

فنر یا استنت زدن

فنر گذاری یا همان استنت ( Stent ) در ادامه روش بالون زدن خواهد بود . در روش بالون زدن ، بوسیله یک بالون باد شده محل انسداد را باز میکنند که این امر ممکن است در آینده مجدداً محل گرفتگی به حالت اولیه خود بازگردد و گرفتگی را ایجاد کند. برای جلوگیری از این موضوع از یک فنر فلزی با آلیاژی خاص که بصورت فشرده میباشد استفاده میشود ، به این صورت که فنر فشرده شده بروی بالن قرار میگیرد و به محل گرفتگی ارسال مشود و پس از باد کردن بالن ، فنر هم باز شده و محکم در محل گرفتگی قرار میگیرد و از جمع شدن محل گرفتگی در آینده جلوگیری میکند.

برخی از پزشکان متخصص قلب و عروق در تهران

دکتر آرسیس احمدیه - بیمارستان آتیه

دکتر جلال نوروزی - بیمارستان میلاد

دکتر عبدی - بیمارستان دی

دکتر اخلاق 

دکتر آیدانلو - بیمارستان عرفان

دکتر مسعود قاسمی - بیمارستان لاله

 

برخی از بیمارستان های دارای آنژیوگرافی

بیمارستان های دولتی :

بیمارستان قلب شهید رجایی

مرکز قلب تهران

بیمارستان امام خمینی ره

بیمارستان لواسانی

بیمارستان میلاد

بیمارستان هاشمی نژاد

بیمارستان محب یاس

بیمارستان های خصوصی :

بیمارستان دی

بیمارستان آتیه

بیمارستان عرفان

بیمارستان عرفان نیایش

بیمارستان کسری

بیمارستان لاله

بیمارستان بهمن

بیمارستان نیکان